మన దేశంలో త్వరలోనే సాంప్రదాయ కాగితపు నోట్ల స్థానంలో సరికొత్త ప్లాస్టిక్ (పాలిమర్) కరెన్సీ నోట్లు వినియోగంలోకి రాబోతున్నాయి. ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న నోట్ల కంటే ఎక్కువ కాలం మన్నిక ఉండేలా, పాలిమర్ సబ్స్ట్రేట్ మెటీరియల్తో ఈ సరికొత్త కరెన్సీని తీసుకురావడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) సన్నాహాలు చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగానే ఆర్బీఐ ఆధ్వర్యంలోని కరెన్సీ నోట్ల ప్రింటింగ్ సంస్థ ‘భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ నోట్ ముద్రన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్’ (బీఆర్బీఎన్ఎంపీఎల్), ఈ నెల 17న అంతర్జాతీయ ఆసక్తి వ్యక్తీకరణ (ఈఓఐ) గ్లోబల్ టెండర్ను అధికారికంగా జారీ చేసింది. దేశీయంగానే ఈ ప్లాస్టిక్ నోట్ల తయారీకి అవసరమైన బేస్ మెటీరియల్ (పాలిమర్ సబ్స్ట్రేట్) ప్లాంట్ను ఏర్పాటు చేయడమే ఈ టెండర్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం.
అంతర్జాతీయ సాంకేతికతతో స్వదేశీ ఉత్పత్తి
ప్లాస్టిక్ నోట్ల ముద్రణకు అత్యంత కీలకమైన హై-సెక్యూరిటీ పాలిమర్ సబ్స్ట్రేట్ ఫిల్మ్స్ తయారీలో అపార అనుభవం, ఆధునిక సాంకేతికత కలిగిన గ్లోబల్ కంపెనీలను ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం ఆహ్వానిస్తున్నారు. దీనికి కావలసిన మెటీరియల్ను ఎల్లప్పుడూ విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకోకుండా, అంతర్జాతీయ భాగస్వాముల సాయంతో ఆ టెక్నాలజీని మన దేశానికే బదిలీ చేయనున్నారు. తద్వారా భారత్లోనే సొంతంగా ఈ వ్యవస్థను నిర్మించాలన్నది కేంద్ర ప్రభుత్వ లక్ష్యం. అయితే, ప్రస్తుతం జారీ చేసిన ఈఓఐ అనేది కేవలం అందుబాటులో ఉన్న టెక్నాలజీలను, సరిపోయే భాగస్వాములను అంచనా వేయడానికి వేసిన ప్రాథమిక అడుగు మాత్రమే. ఇది ఎలాంటి కమర్షియల్ ఆర్డర్ కాదు.
ప్లాస్టిక్ నోట్లతో కలిగే అద్భుత ప్రయోజనాలు
ప్రస్తుతం మన దేశంలో మెజారిటీ నోట్లను పత్తి ఆధారిత కాగితంతోనే తయారు చేస్తున్నారు. దీని స్థానంలో పాలిమర్ నోట్లను తీసుకురావడం వల్ల అనేక లాభాలు ఉన్నాయి:
- సుదీర్ఘ మన్నిక: ఇవి సాధారణ కాగితపు నోట్ల కంటే చాలా ఎక్కువ కాలం మన్నుతాయి.
- వాతావరణ నిరోధకత: నీటిలో నానినా పాడవవు, త్వరగా చిరగవు మరియు తేమను సైతం తట్టుకోగలవు.
- పరిశుభ్రత: ఈ నోట్లు మురికిని, ధూళిని త్వరగా పీల్చుకోవు కాబట్టి ఎల్లప్పుడూ శుభ్రంగా ఉంటాయి.
- నకిలీల నియంత్రణ: ప్లాస్టిక్ నోట్లలో అత్యంత అధునాతనమైన కంటికి కనిపించే విండోస్, ఆప్టికల్ సెక్యూరిటీ ఫీచర్లను అమర్చవచ్చు. దీనివల్ల నకిలీ నోట్ల ముద్రణ దాదాపు అసాధ్యమవుతుంది.
ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 60కి పైగా దేశాలు ఈ ప్లాస్టిక్ నోట్లను పూర్తి స్థాయిలో లేదా కొన్ని ప్రత్యేక డినామినేషన్ల రూపంలో విజయవంతంగా వాడుతున్నాయి.
‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ కు దక్కనున్న ఊతం
గతంలో కూడా మన దేశంలో ప్లాస్టిక్ నోట్లపై కొన్ని ప్రయోగాలు జరిగినప్పటికీ, అప్పట్లో మెటీరియల్ కోసం విదేశీ సరఫరాదారులపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సి వచ్చింది. ఇప్పుడు స్వదేశంలోనే ఈ తయారీ ప్లాంట్ను స్థాపించడం వల్ల సెక్యూరిటీ మెటీరియల్ కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటం క్రమంగా తగ్గుతుంది. ఇది దీర్ఘకాలంలో కరెన్సీ ముద్రణ ఖర్చులను, దిగుమతి భారాన్ని భారీగా తగ్గిస్తూ, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టిన ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ వ్యూహానికి మరింత బలాన్ని చేకూరుస్తుంది.
ప్రజల చేతుల్లోకి వచ్చేది ఎప్పుడు?
ఈ ప్లాస్టిక్ నోట్ల తయారీ ప్రక్రియ ప్రస్తుతం ప్రారంభ దశలోనే ఉంది. టెక్నాలజీ భాగస్వాములను తుది ఎంపిక చేయడం, తయారీ ప్లాంట్లను నిర్మించడం, ఆపై ప్రయోగాత్మకంగా పరిశీలనలు పూర్తి చేసి ఆర్బీఐతో పాటు కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి తుది అనుమతులు రావడానికి మరింత సమయం పడుతుంది. కేవలం ప్లాస్టిక్ నోట్లే కాకుండా, వాటిపై రంగులు మారే ఫిల్మ్లు, ప్రత్యేక పిగ్మెంట్లు, సరికొత్త సెక్యూరిటీ ప్రోడక్ట్స్ తయారీ సాంకేతికతను దేశంలోకి తీసుకురావడానికి కూడా ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో ఆర్బీఐ అంతర్జాతీయ బిడ్డర్లను ఆహ్వానించింది. ఇవన్నీ భవిష్యత్తులో భారత కరెన్సీ వ్యవస్థను పూర్తి ఆధునికీకరణ వైపు నడిపించనున్నాయి.
