తుల్జా భవానీ క్షేత్రం… భక్తురాలి ఆక్రందనతో అవతరించిన జగజ్జనని, ఛత్రపతి శివాజీ ఇలవేల్పు

భారతదేశంలో కొలువుదీరిన అత్యంత శక్తిమంతమైన పీఠాల్లో మహారాష్ట్రలోని తుల్జాపూర్ ఒకటి. ఒక నిస్సహాయ భక్తురాలి ఆక్రందనకు స్పందించి భూమిపైకి దిగివచ్చిన ప్రత్యక్ష దైవం తుల్జా భవానీ అమ్మవారు. అఖండ మరాఠా సామ్రాజ్య నిర్మాత ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ కులదైవంగా కొలిచిన ఈ జగన్మాత, కోరిన కోర్కెలను తక్షణమే తీర్చే కొంగుబంగారంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఏడాదికి మూడు పర్యాయాలు గర్భగుడిని వీడి భక్తుల చెంతకు వచ్చే ఈ అమ్మవారి దర్శనం సకల పాపహరణమని, అనంత పుణ్యప్రదమని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.

యమునాచల శిఖరంపై వెలసిన పుణ్యధామం

మహారాష్ట్రలోని ఉస్మానాబాద్ (ధారాశివ్) జిల్లా పరిధిలో, యమునాచల పర్వత శ్రేణులపై, మందాకినీ నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో ఈ దివ్యధామం నెలకొని ఉంది. పన్నెండవ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ ఆలయ సముదాయం అద్భుతమైన కోట తరహా శిల్పకళా చాతుర్యంతో అలరారుతోంది. శతాబ్దాల క్రితం మహామండలేశ్వర మరాదాదేవ అనే రాజు ఆలయ ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని చేపట్టగా, ఆ తర్వాతి కాలంలో ఛత్రపతి శివాజీ దీనిని విస్తరించి మహాక్షేత్రంగా తీర్చిదిద్దారు. దేశం నలుమూలల నుంచి నిత్యం వేలాది మంది భక్తులు ఈ పవిత్ర శక్తిపీఠాన్ని దర్శించుకుని తరిస్తుంటారు.

భక్తురాలి కోసం దిగివచ్చిన స్థల పురాణం

స్కందపురాణ కథనం ప్రకారం… లోక కంటకుడైన మహిషాసుర సంహారం కోసం ఆదిపరాశక్తి భవానీ దేవిగా ఆవిర్భవించింది. ఆ తర్వాత అనుభూతి అనే పరమ సాధ్విని రక్షించేందుకు ఈ క్షేత్రంలో స్వయంభువుగా స్థిరపడింది. భర్తను కోల్పోయి, పసిబిడ్డను ఒడిలో పెట్టుకుని ఆ సాధ్వి యమునాచల పర్వతంపై నిష్టతో తపస్సు చేసుకుంటున్న సమయంలో, ఒక దుష్ట రాక్షసుడు ఆమెను వేధించసాగాడు. ఆ ఆపద సమయంలో సాధ్వి పెట్టిన ఆర్తనాదం విని ప్రత్యక్షమైన జగజ్జనని, ఆ అసురుడిని వధించి తన భక్తురాలిని కాపాడింది. ఆ సాధ్వి విజ్ఞప్తి మేరకు ఆ పర్వత శిఖరంపైనే స్వయంభువుగా నిలిచిపోయింది.

‘త్వరిత’ ప్రదాత.. కదిలే దివ్య విగ్రహం

‘తుల్జ’ లేదా ‘తురజ’ అంటే సంస్కృతంలో ‘త్వరిత’ (వెంటనే) అని అర్థం. భక్తులు ఆర్తితో పిలిస్తే క్షణాల్లో వచ్చి అభయమిచ్చే దయామయి కావడంతో ఆమెకు తుల్జా భవానీ అనే పేరు స్థిరపడింది. ఆలయ ముఖద్వారాలు దాటగానే 108 తీర్థాల సంగమంగా భావించే ‘కల్లోల తీర్థం’ కనిపిస్తుంది. ఇందులో పవిత్ర స్నానమాచరించి, గోముఖం వద్ద ఉన్న సిద్ధివినాయకుడిని ప్రార్థించిన తర్వాత భక్తులు గర్భగుడికి చేరుకుంటారు.

గర్భాలయంలో అష్టభుజాలతో, స్వర్ణాభరణాలతో వెలిగిపోయే అమ్మవారి స్వయంభు రూపం భక్తులను పరవశింపజేస్తుంది. పక్కనే చేతులు జోడించి ప్రార్థిస్తున్న అనుభూతి సాధ్వి విగ్రహం ఉంటుంది. ఇక్కడి మరో విశేషం ఏమిటంటే, ఈ మూలవిరాట్టును పీఠానికి శాశ్వతంగా బంధించకుండా స్వయంభువుగా ఉంచడం వల్ల పూజా సమయంలో విగ్రహం కాస్త కదులుతున్నట్లు అనుభూతి కలుగుతుంది. గర్భాలయం సమీపంలో అమ్మవారి విశ్రాంతి కోసం ఒక వెండి మంచాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. దేవికి ఎదురుగా శివలింగం కూడా ప్రతిష్ఠితమై ఉండటం విశేషం.

భవిష్యత్తును తెలిపే ‘చింతామణి’ శిల

ఆలయ ప్రాంగణంలో ‘చింతామణి’ పేరుతో ఒక ప్రత్యేకమైన గుండ్రని రాయి ఉంటుంది. భక్తులు తమ మనసులోని సంకల్పాన్ని లేదా ప్రశ్నను తలచుకుని ఆ రాయిపై చేతులు ఉంచితే, సమాధానం సానుకూలమైతే (అవును) ఆ శిల కుడివైపునకు, ప్రతికూలమైతే (కాదు) ఎడమవైపునకు తిరుగుతుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. రాయి కదలకుండా ఉంటే ఆ పనికి మరింత సమయం పడుతుందని అర్థం. స్వయంగా ఛత్రపతి శివాజీ కూడా రణరంగానికి వెళ్లేముందు ఈ చింతామణి శిల ద్వారానే అమ్మవారి అనుమతి తీసుకునేవారని చరిత్ర చెబుతోంది. శివాజీ భక్తికి మెచ్చిన భవానీ మాత ఆయనకు స్వయంగా ఓ దివ్య ఖడ్గాన్ని ప్రసాదించిందని ప్రతీతి.

 ఎలా చేరుకోవాలి?

ఈ మహిమాన్విత పుణ్యక్షేత్రానికి విమాన ప్రయాణం ద్వారా చేరుకోవాలనుకునే వారు దాదాపు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలోని షోలాపూర్ ఎయిర్‌పోర్టులో దిగవచ్చు. రైలు మార్గంలో వెళ్లేవారికి షోలాపూర్ జంక్షన్ లేదా ఉస్మానాబాద్ రైల్వే స్టేషన్లు అత్యంత అనువైనవి. ఈ స్టేషన్ల నుంచి తుల్జాపూర్ క్షేత్రానికి నిరంతరం బస్సులు, ట్యాక్సీలు అందుబాటులో ఉంటాయి. సకల సంకల్పాలను త్వరితంగా నెరవేర్చే తుల్జా భవానీ మాత దర్శనం భక్తుల జీవితాల్లో నూతన వెలుగులు నింపుతుందని విశ్వసిస్తారు.