భారతదేశం ఆధ్యాత్మిక సంపదకు ప్రతీక. ఇక్కడ ప్రతి నేల, ప్రతి రాయి దైవతత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆ దైవ చైతన్యంలో మహాదేవుని పంచభూతాల రూపాలుగా ఆరాధించే ఐదు ప్రదేశాలు అత్యంత పవిత్రమైనవి. భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం అనే ఐదు భూతాల సాక్ష్యంగా శివుడు ఐదు ప్రాంతాల్లో స్వయంగా అవతరించి భక్తుల పూజలను స్వీకరిస్తున్నాడు. వాటినే పంచభూతలింగ క్షేత్రాలు అంటారు. ఈ పవిత్ర క్షేత్రాల్లో రెండవది — తమిళనాడులోని తిరువానైక్కావల్లోని జంబుకేశ్వర ఆలయం. ఇక్కడ పరమేశ్వరుడు జలలింగ స్వరూపంలో దర్శనమిస్తాడు.
జలానికి ప్రతీకగా జంబుకేశ్వర ఆలయం
పంచభూతాలలో నీటికి ప్రతీకగా ఉన్న ఈ ఆలయం, సహజతను ప్రతిబింబించే ఆధ్యాత్మిక స్థలంగా నిలిచింది. తిరుచిరాపల్లి సమీపంలోని ఈ ఆలయం కేవలం దేవస్థానమే కాదు, శైవ సంప్రదాయాన్ని ప్రతిష్టించిన పవిత్ర క్షేత్రం. ఇక్కడ మహాదేవుడు జంబుకేశ్వరుడు, దేవి అఖిలాండేశ్వరి రూపాల్లో భక్తులను అనుగ్రహిస్తున్నారు. ఆలయంలో జలలింగం ఎప్పటికీ తడిగా ఉంటుంది. పానవట్టం అనే చిన్న ఉట్లోనుంచి నిరంతరంగా నీటి ఊట ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. ఇది ఈ దేవాలయానికి ప్రత్యేకతను చాటుతుంది.
ఇదొక పురాతన క్షేత్రం. ఇక్కడ తెల్లనేరేడు (జంబు) వృక్షాలు విరివిగా ఉండటం వల్లే ఈ ప్రాంతానికి జంబుకేశ్వరం అని పేరు వచ్చింది. పురాణాల ప్రకారం, ఇక్కడ శంభు మహర్షి అనే రుషి తపస్సు చేశాడు. పరమేశ్వరుని భక్తుడైన ఆ రుషి, రోజూ తానేం తినకపోయినా, శివార్చన ఆపేవాడు కాదు. ఆయన భక్తికి ప్రసన్నమైన శివుడు ప్రత్యక్షమై, “నేనే ఇక్కడ జలలింగంగా వెలుస్తాను” అని వరమిచ్చాడు. కొద్ది రోజుల్లో ఆ తపోవనంలో శివుడు జలలింగంగా ఆవిర్భవించాడు. శంభు మహర్షి ఆ ఆనందంలో తనను తాను జంబు వృక్షంగా మార్చుకుని, స్వామిని నిరంతరం అర్చిస్తూ ఉన్నాడట. ఈ వృక్షం నేటికీ ఆలయ ప్రాంగణంలో పవిత్రంగా నిలిచుంది.
ఏనుగు – సాలీడు భక్తి కథ
ఇంకో పురాణ కథ ప్రకారం, ఇక్కడ ఓ ఏనుగు, ఓ సాలీడు పరమేశ్వరుని పూజించేవి. ఇద్దరూ పూజలో ఎవరి భక్తి గొప్పదని పోటీ పడుతుండగా, స్వామి స్వయంగా ప్రత్యక్షమై, ఇద్దరికీ మోక్షాన్ని ప్రసాదించాడట. అందుకే ఈ క్షేత్రం భక్తి, భక్తుని శ్రద్ధకు ప్రతీకగా నిలిచింది.
శివపార్వతుల గురుశిష్య బంధం
జంబుకేశ్వరంలో మరో విశేషం ఉంది. ఇక్కడ శివపార్వతులు భర్తభార్యలుగా కాకుండా గురుశిష్యులుగా ఆరాధింపబడతారు. పూర్వకాలంలో పార్వతీదేవి శివుని తపస్సులో ఆటపట్టించడంతో స్వామి ఆగ్రహించి, ఆమెను భూలోకానికి పంపాడు. క్షమాపణ కోరిన ఆమెకు శివుడు “భూలోకంలో తపస్సు చేసి, నాకు అర్చన చేయి” అని ఆజ్ఞాపించాడు. అలా అమ్మవారు కావేరీ నది ఒడ్డున లింగాన్ని నిర్మించి పూజించారు. ఆమె భక్తికి మెచ్చిన శివుడు గురువుగా ప్రత్యక్షమై ఆమెకు జ్ఞానబోధ చేశాడు. అందుకే ఇక్కడ శివపార్వతుల కల్యాణం జరపడం ఆనవాయితీ కాదు. ఇది భారతదేశంలోని ఏకైక శైవ క్షేత్రం, ఇలాంటి భావనకు ప్రతీకగా నిలిచింది.
శ్రీచక్రం
ఇక్కడ ఉన్న అఖిలాండేశ్వరి అమ్మవారు ఉగ్రరూపిణిగా ప్రసిద్ధి. ఆమె ఉగ్రత్వాన్ని శాంతింపచేయడానికి ఆదిశంకరాచార్యులు ఇక్కడ శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. అలాగే అమ్మవారి చెవులకు శ్రీచక్రాకార లోలాకులు (కర్ణాభరణాలు) ధరింపజేశారు. అమ్మవారి ఎదురుగా వినాయకుని విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించడం ద్వారా దేవి మరింత శాంత స్వరూపిణిగా మారిందట. ఈరోజు వరకు ఆ పూజా విధానాలు అదే విధంగా కొనసాగుతున్నాయి.
చోళరాజు కోచెంగనాన్ కట్టించిన మహామందిరం
ఈ మహా క్షేత్రాన్ని చోళరాజు కోచెంగనాన్ నిర్మించాడని శిలాశాసనాలు తెలుపుతున్నాయి. ఏడు అంతస్తుల రాజగోపురం ఈ ఆలయానికి మహిమాన్వితమైన ఆకర్షణ. మొత్తం అయిదు ప్రాకారాలుగా ఈ దేవాలయం విస్తరించింది. వాటిలో ఒకదానికి స్వయంగా శివుడే సహాయం చేశాడని చెబుతారు. అందుకే దానిని విభూతి ప్రాకారం అంటారు. ఇక్కడ జంబుకేశ్వరుడు పశ్చిమదిక్కున, అఖిలాండేశ్వరి తూర్పున ఎదురెదురుగా దర్శనమిస్తారు. మధ్యలో వినాయకుడి ఆలయం ఉంటుంది.
రోజువారీ పూజా విశేషాలు
ఈ ఆలయంలో రోజూ మధ్యాహ్నం జరిగే పూజ ప్రత్యేకం. అమ్మవారిని ప్రతినిధిగా భావించే పూజారి మహిళా వేషధారణలో స్వామిని దర్శించేందుకు వస్తాడు. ఇది శివపార్వతుల గురుశిష్య భావనకు ప్రతీక. ఆలయంలో బ్రహ్మోత్సవాలు, వసంతోత్సవాలు, కార్తిక దీపోత్సవం, మహాశివరాత్రి వంటి పండుగలు అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఆలయం మొత్తం దీపాలతో, పూలతో అలంకరించబడుతుంది. నీటి ఊటపై ప్రతిబింబించే దీపాల కాంతి అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది.
ఎలా చేరుకోవాలి
జంబుకేశ్వరం చేరాలనుకునే భక్తులు తిరుచిరాపల్లి విమానాశ్రయంలో దిగవచ్చు. అక్కడినుంచి బస్సులు, ప్రైవేటు వాహనాలు సులభంగా లభిస్తాయి. రైలులో వస్తే శ్రీరంగం రైల్వే స్టేషన్ ఆలయానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ప్రతి రోజూ వేలాదిమంది భక్తులు ఇక్కడికి వచ్చి జలలింగాన్ని దర్శించుకుంటూ దైవానుభూతిని పొందుతున్నారు.
జంబుకేశ్వర ఆలయం కేవలం శైవ క్షేత్రమే కాదు, ప్రకృతితో మనిషి బంధం ఎప్పుడూ నిలిచి ఉండాలని తెలిపే ఆధ్యాత్మిక సాక్ష్యం. నీరు జీవానికి మూలం, ఆ నీటిని పరమేశ్వరుని స్వరూపంగా దర్శించే భావన ఈ క్షేత్రంలో ఆవిష్కృతమవుతుంది. ప్రతి భక్తుడు ఇక్కడికి వచ్చి జలలింగాన్ని దర్శించినప్పుడు ఆత్మశాంతి, పవిత్రత, దైవభక్తి అనే మూడు భావాలు కలుస్తాయి.
