హిందూ సనాతన ధర్మంలో శ్రావణ మాసానికి ఎంతో విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఈ మాసంలో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారాన్ని అత్యంత పవిత్రమైన రోజైన వరలక్ష్మీ వ్రతంగా మహిళలు జరుపుకుంటారు. తెలుగు క్యాలెండర్ ప్రకారం ఈ ఏడాది ఆగస్టు 21వ తేదీన శుక్రవారం నాడు మహిళలు భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించనున్నారు.
వరలక్ష్మీ వ్రతం విశిష్ఠత
కోరిన కోర్కెలను నెరవేర్చి, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించే లక్ష్మీదేవిని భక్తితో ఆరాధించే పర్వదినమిది. ‘వర’ అంటే శ్రేష్ఠమైనది అనే అర్థం కూడా ఉంది. వరలక్ష్మీ దేవిని పూజించడం వల్ల ఆదిలక్ష్మి, ధాన్యలక్ష్మి, ధైర్యలక్ష్మి, గజలక్ష్మి, సంతానలక్ష్మి, విజయలక్ష్మి, విద్యాలక్ష్మి, ధనలక్ష్మి అనే అష్టలక్ష్ములను ఒకేసారి ఆరాధించిన ఫలితం లభిస్తుందని నమ్ముతారు. సంపద అంటే కేవలం ధనం మాత్రమే కాదు; ధాన్య, పశు, గుణ, జ్ఞాన సంపదలతో పాటు కుటుంబంలో సుఖశాంతులు, ఆయురారోగ్యాలు నిలవాలని, దీర్ఘ సుమంగళి ప్రాప్తం కలగాలని వివాహిత స్త్రీలు ఈ వ్రతాన్ని తప్పనిసరిగా ఆచరిస్తారు. ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడానికి కఠినమైన మడులు, ఆర్భాటాలు అవసరం లేదని, స్వచ్ఛమైన భక్తి, ఏకాగ్రత ఉంటే అమ్మవారి కృపాకటాక్షాలు లభిస్తాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
స్కంద పురాణ గాథ: చారుమతి వ్రత కథ
ఈ వ్రత మహత్యం వెనుక ఉన్న కథ స్కంద పురాణంలో పేర్కొనబడింది.
పార్వతీ పరమేశ్వరుల సంభాషణ: పూర్వం కైలాసంలో పార్వతీదేవి లోకంలోని స్త్రీల సౌభాగ్యం, సుఖసంతోషాలు, సకలైశ్వర్యాల కోసం ఉత్తమమైన వ్రతాన్ని ఉపదేశించమని పరమేశ్వరుడిని కోరగా, ఆయన శ్రావణ శుక్ల పక్ష పౌర్ణమి ముందు వచ్చే శుక్రవారం ఆచరించే ‘వరలక్ష్మీ వ్రతం’ ప్రాశస్త్యాన్ని వివరించాడు.
చారుమతి స్వప్నం: మగధ దేశంలోని కుండినపురంలో చారుమతి అనే ఉత్తమ పతివ్రత ఉండేది. అత్తమామలను, భర్తను ఎంతో గౌరవిస్తూ, సేవించే ఆమె సద్గుణాలకు లక్ష్మీదేవి ప్రసన్నురాలైంది. శ్రావణ పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం రోజున తనను భక్తితో పూజిస్తే కోరిన వరాలన్నీ ఇస్తానని చారుమతికి స్వప్నంలో ప్రత్యక్షమై ఉపదేశించింది. వెంటనే మేల్కొన్న చారుమతి ఈ విషయాన్ని తన కుటుంబానికి, ఊరిలోని ఇతర మహిళలకు తెలియజేసింది. ఆ రోజే అందరూ కలిసి శాస్త్రోక్తంగా వరలక్ష్మీ దేవిని పూజించడంతో అమ్మవారి అనుగ్రహం కలిగి అపారమైన సిరిసంపదలు, సౌభాగ్యాలు లభించాయి. అప్పటి నుండి స్త్రీలందరూ ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం సాంప్రదాయంగా మారింది.
పూజకు అవసరమైన ముఖ్య సామగ్రి
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, తమలపాకులు, వక్కలు, కర్పూరం, అగరబత్తులు, పచ్చకర్పూరం.
- కలశం కోసం వెండి, రాగి లేదా ఇత్తడి చెంబు, బియ్యం, కొబ్బరికాయ, మామిడాకులు.
- అమ్మవారి ప్రతిమ లేదా ముఖపద్మం, కలశానికి చుట్టడానికి కొత్త పట్టు వస్త్రం/రవికె గుడ్డ.
- రంగురంగుల పూలు (ముఖ్యంగా తామర పూలు/పద్మాలు ఎంతో శ్రేష్ఠం).
- నోము దారాలు (తోరణాలు), నైవేద్యాల కోసం పూర్ణం బూరెలు, పరమాన్నం, దద్దోజనం, చక్రపొంగలి, పులిహోర, పండ్లు.
వరలక్ష్మీ వ్రతం పూజా విధానం
శుద్ధి & పూజా మండప ఏర్పాటు: గురువారమే ఇంటిని శుభ్రం చేసుకోవాలి. శుక్రవారం తెల్లవారుజామునే లేచి తలస్నానం చేసి, గడపలకు పసుపు కుంకుమలు, ఇంటి ముందు బియ్యపు పిండితో ముగ్గులు వేయాలి. పూజా మందిరంలో చిన్న మండపాన్ని ఏర్పాటు చేసి మామిడాకులు, పూలతో అలంకరించాలి. బియ్యపు పిండితో ముగ్గు వేసి పీఠాన్ని సిద్ధం చేసుకోవాలి.
తోరం (నోము దారం) తయారీ: ఐదు లేదా తొమ్మిది పోగుల తెల్లటి దారాన్ని తీసుకుని దానికి పసుపు రాయాలి. దానికి ఐదు లేక తొమ్మిది పువ్వులు కడుతూ 9 ముడులు (గ్రంథులు) వేసి తోరాన్ని తయారుచేసుకోవాలి. ఈ తొమ్మిది ముడులు నవవిధ భక్తులకు (శ్రవణం, కీర్తనం, స్మరణం, పాదసేవనం, అర్చనం, వందనం, దాస్యం, సఖ్యం, ఆత్మనివేదనం) ప్రతీకలు. వీటిని పీఠంపై ఉంచి పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలతో పూజించాలి.
విఘ్నేశ్వర పూజ: ఏ పూజ అయినా నిర్విఘ్నంగా సాగడానికి ముందుగా పసుపుతో గణపతిని చేసి, తమలపాకుపై ఉంచి ధూపదీప నైవేద్యాలు (చిన్న బెల్లం ముక్క) సమర్పించి ప్రార్థించాలి.
కలశ స్థాపన & అలంకరణ: బియ్యం పరిచిన పీఠంపై రాగి లేదా వెండి కలశాన్ని ఉంచాలి. కలశం లోపల బియ్యం, నాణెం, పసుపు, కుంకుమ, పచ్చకర్పూరం, పూలు వేయాలి. కలశంపై మామిడాకులను అమర్చి, పసుపు-కుంకుమలు పెట్టిన కొబ్బరికాయను ఉంచాలి. కలశాన్ని కొత్త వస్త్రంతో, అమ్మవారి ముఖపద్మంతో సుందరంగా అలంకరించాలి.
ప్రధాన పూజ & నామావళి: కలశంలో అమ్మవారిని ఆవాహన చేసి షోడశోపచార పూజలు చేయాలి. వరలక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలు) చదువుతూ రంగురంగుల పుష్పాలు, పత్రాలు, అక్షతలతో పూజించాలి.
తోర ధారణ & నైవేద్యం: అమ్మవారికి ఇష్టమైన పిండివంటలు (ముఖ్యంగా పూర్ణం బూరెలు, పరమాన్నం, గారెలు), పండ్లను నైవేద్యంగా సమర్పించి మహామంగళ హారతి ఇవ్వాలి. పూజలో ఉంచిన తోరాన్ని ‘వరలక్ష్మీ ప్రసన్నాస్తు’ అంటూ కుడిచేతికి ధరించాలి.
ముత్తైదువులకు వాయనం: సాయంత్రం వేళ కనీసం ఐదుగురు ముత్తైదువులను ఇంటికి ఆహ్వానించి పసుపు, కుంకుమ, గాజులు, పండ్లు, తాంబూలం, తోరణం ఇచ్చి వారి ఆశీస్సులు తీసుకోవాలి.
శాస్త్ర నియమాలు & పునఃపూజ
పూజ రోజున సంపూర్ణ ఉపవాసం ఉండటం మంచిది; ఆరోగ్య కారణాల వల్ల ఉపవాసం ఉండలేని వారు పండ్లు, పాలు వంటి పలాహారాలు తీసుకోవచ్చు. శనివారం ఉదయం పునఃపూజ చేసి కలశాన్ని కొద్దిగా కదిలించాలి. కలశంలోని పవిత్ర జలాన్ని ఇల్లంతా చల్లి, మిగిలిన నీటిని పచ్చని మొక్కల మొదట్లో పోయాలి. కలశంలో ఉంచిన బియ్యాన్ని పరమాన్నం వండటానికి ఉపయోగించవచ్చు.
