హిందువులు అత్యంత పవిత్రంగా భావించే పండుగల్లో రథ సప్తమికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. సూర్య భగవానుడిని ఆరాధించే ఈ పండుగను మాఘమాస శుక్లపక్ష సప్తమి రోజున జరుపుకుంటారు. పురాణాల ప్రకారం అదితి–కశ్యపుల సంతానంగా సూర్యుడు ఈ రోజున అవతరించాడని చెబుతారు. అందుకే రథ సప్తమిని సూర్య జయంతిగా కూడా భావిస్తారు. సూర్యుడు తన ఏడు గుర్రాల రథంతో ఈ రోజున దిశ మార్చుకుంటాడని, ఇది ఉత్తరాయణానికి సంకేతమని పండితులు వివరిస్తున్నారు. కాలానికి అధిపతి అయిన సూర్యుడు సమస్త లోకాలకు చైతన్యాన్ని ప్రసాదించే ప్రత్యక్ష దైవంగా హిందువులు విశ్వసిస్తారు.
సూర్యభగవానుడిని భాస్కరుడు అని కూడా పిలుస్తారు. భాసం అంటే ప్రకాశం, కరుడు అంటే చేసేవాడు. జగత్తంతా వెలుగులతో నింపేవాడు కాబట్టే ఆయనకు భాస్కరుడు అనే నామం వచ్చింది. పురాణాల ప్రకారం ఉదయం బ్రహ్మగా, మధ్యాహ్నం మహేశ్వరుడిగా, సాయంకాలం విష్ణువుగా సూర్యుడు దర్శనమిస్తాడని నమ్మకం. తెల్లటి ఏడు గుర్రాల రథంపై శ్వేత పద్మధారిగా సూర్యుడు భక్తులకు దర్శనమిస్తాడని గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి. సమస్త జీవరాశుల జీవన విధానాన్ని సూర్యుడే నియంత్రిస్తాడని, ఆయన కాంతి వల్లే పగలు పని చేసి, రాత్రి విశ్రాంతి తీసుకుంటామని పెద్దలు అంటుంటారు.
రథ సప్తమి రోజున సూర్యోదయానికి ముందే స్నానం చేసి సూర్యభగవానుడికి అర్ఘ్యం సమర్పించడం అత్యంత శ్రేయస్కరంగా భావిస్తారు. ఈ రోజున సూర్యాష్టకం, ఆదిత్య హృదయం వంటి స్తోత్రాలను పారాయణం చేయాలి. సూర్య నమస్కారాలు చేసి ఉపవాసం ఉండటం వల్ల ఆరోగ్యం, దీర్ఘాయుష్షు, ఆత్మవిశ్వాసం లభిస్తాయని పండితులు చెబుతున్నారు. ఆరోగ్య కారణాల వల్ల ఉపవాసం ఉండలేని వారు సాత్వికమైన శాకాహారం మాత్రమే తీసుకోవాలని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు సూచిస్తున్నారు.
రథ సప్తమి రోజున దానధర్మాలకు కూడా విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది. జ్యోతిష్య నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, రాశుల వారీగా సూర్యుడికి ఇష్టమైన వస్తువులను దానం చేయడం వల్ల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగి శుభఫలితాలు కలుగుతాయి. మేష రాశివారు ఎర్రటి వస్త్రం, శనగలు, బెల్లం దానం చేస్తే పనుల్లో స్థిరత్వం వస్తుందని చెబుతారు. వృషభ రాశివారు బియ్యం, పాలు, చక్కెర లేదా తెల్ల నువ్వులు దానం చేస్తే ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగుపడుతుంది. మిథున రాశివారు ఆకుపచ్చ దుస్తులు లేదా పెసరపప్పు దానం చేస్తే అప్పుల నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుందని నమ్మకం. కర్కాటక రాశివారు పాలు, తెల్లని వస్త్రాలు దానం చేస్తే మానసిక ప్రశాంతత పొందుతారని పండితులు అంటారు. సింహ రాశివారికి అధిపతి సూర్యుడే కావడంతో గోధుమలు, బెల్లం దానం చేయడం వల్ల సామాజిక గౌరవం పెరుగుతుందని విశ్వసిస్తారు. కన్య రాశివారు ఆకుపచ్చ కూరగాయలు లేదా పప్పు ధాన్యాలు దానం చేస్తే ఆరోగ్యానికి మేలు జరుగుతుంది. తులా రాశివారు బియ్యం, చక్కెర దానం చేస్తే జీవితంలో సౌకర్యాలు పెరుగుతాయి.
వృశ్చిక రాశివారు ఎరుపు రంగు వస్తువులను దానం చేయడం వల్ల ఆత్మవిశ్వాసం పెరిగి శత్రు జయం కలుగుతుందని చెబుతారు. ధనుస్సు రాశివారు పసుపు రంగు వస్త్రాలు లేదా పప్పు ధాన్యాలు దానం చేస్తే జ్ఞానం, శ్రేయస్సు లభిస్తాయి. మకరం, కుంభ రాశివారు నల్ల నువ్వులు లేదా ఇనుప వస్తువులు దానం చేయడం వల్ల శని ప్రభావం తగ్గి సూర్య అనుగ్రహం కలుగుతుందని నమ్మకం. మీన రాశివారు పసుపు పండ్లు లేదా పసుపు రంగు దుస్తులు దానం చేస్తే ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి సాధిస్తారని జ్యోతిష్య నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఇక ముఖ్యంగా చాలా మందిని సందిగ్ధంలో పడేస్తున్న విషయం రథ సప్తమి రోజున మాంసాహారం తినవచ్చా లేదా అన్నదే. పండితులు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, సూర్యభగవానుడిని ఆరాధించే ఈ పవిత్ర రోజున మాంసాహారం తీసుకోకపోవడమే ఉత్తమమని చెబుతున్నారు. పండుగలు, పవిత్ర దినాల్లో సాత్విక ఆహారం తీసుకోవడం హిందూ సంప్రదాయంలో అనాది కాలంగా వస్తున్న ఆచారం. ముఖ్యంగా రథ సప్తమి రోజున చికెన్, మటన్, చేపలు, గుడ్లు వంటి జంతుజన్య ఆహారాన్ని వర్జించాలని పెద్దలు సూచిస్తున్నారు. పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం రథ సప్తమి రోజున మాంసాహారం తింటే అదృష్టం తగ్గి, దురదృష్టం వెంటాడుతుందని నమ్మకం ఉంది. అంతేకాదు పండుగ రోజుల్లో సాధారణంగా కంటే ఎక్కువగా తినడం వల్ల జీర్ణ సమస్యలు, కొలెస్ట్రాల్ పెరగడం, గుండె సంబంధిత వ్యాధులు వచ్చే ప్రమాదం ఉందని వైద్య నిపుణులు కూడా హెచ్చరిస్తున్నారు. అందుకే ఈ రోజున శాకాహారం తీసుకోవడం వల్ల శరీరం, మనస్సు రెండూ శుద్ధి అవుతాయని భావిస్తారు.
రథ సప్తమి అంటే కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు. మన జీవిత రథాన్ని సరైన మార్గంలో నడిపించుకోవడానికి చేసే సంకల్పం. ఆరోగ్యానికి, ఆత్మవిశ్వాసానికి కారకుడైన సూర్యభగవానుడిని ఆరాధించడం ద్వారా మానసిక ప్రశాంతత, ఆధ్యాత్మిక బలం లభిస్తాయని హిందువులు విశ్వసిస్తారు. ఈ పవిత్ర దినంలో భక్తి, దానం, సాత్విక ఆహారం పాటిస్తే జీవితం సుఖసంతోషాలతో నిండుతుందని పెద్దలు చెబుతున్నారు.
