మరో రెండు రోజుల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వం బడ్జెట్–2026ను ప్రవేశపెట్టనుంది. ఫిబ్రవరి 1న కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఈ బడ్జెట్ను లోక్సభలో ప్రవేశపెట్టనున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో మధ్యతరగతి వర్గాలు, ముఖ్యంగా పన్ను చెల్లింపుదారులు ప్రభుత్వం ఎలాంటి ఊరటనిస్తుందన్నదానిపై ఆసక్తిగా ఎదురు చూస్తున్నారు. ఆదాయపన్ను స్లాబ్లు, మినహాయింపులు, రాయితీలపై అంచనాలు సాగుతుండగా, పెళ్లైన జంటలకు సంబంధించిన కీలక నిర్ణయంపై చర్చ వేడెక్కుతోంది.
ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న ఆదాయపన్ను నిబంధనల ప్రకారం భార్యాభర్తలు తమ ఆదాయాలను విడివిడిగా ప్రకటించి పన్నులు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. కుటుంబంగా ఆదాయం ఉన్నప్పటికీ చట్టపరంగా ఇద్దరూ వేర్వేరు పన్ను యూనిట్లుగా పరిగణించబడుతున్నారు. దీనివల్ల కుటుంబంలో ఒకరే సంపాదిస్తున్న సందర్భాల్లో లేదా భార్యాభర్తల ఆదాయాల్లో గణనీయమైన వ్యత్యాసం ఉన్నప్పుడు పన్ను భారం ఒక్కరిపై ఎక్కువగా పడే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో బడ్జెట్–2026లో పెళ్లైన జంటలకు ఉమ్మడి ట్యాక్స్ రిటర్న్ దాఖలు చేసే కొత్త ఆప్షన్ను కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకురావచ్చన్న సమాచారం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఈ విధానంలో భార్యాభర్తలిద్దరి ఆదాయాలను కలిపి ఒకే యూనిట్గా పరిగణించి పన్నును లెక్కించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఒకే కుటుంబంలో ఒకరే సంపాదిస్తున్న కుటుంబాలకు లేదా ఆదాయంలో పెద్ద వ్యత్యాసం ఉన్న దంపతులకు ఇది గణనీయమైన ఉపశమనంగా మారవచ్చని ఆర్థిక నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
ఉమ్మడి పన్ను విధానం అమల్లోకి వస్తే అది భారత పన్ను వ్యవస్థలో ఒక పెద్ద మార్పుగా నిలవనుంది. ఇప్పటివరకు భార్యాభర్తలు తమ పొదుపులు, పన్ను మినహాయింపులను విడివిడిగా క్లెయిమ్ చేయాల్సి వచ్చేది. కానీ కొత్త విధానంలో మొత్తం కుటుంబాన్ని ఒకే యూనిట్గా పరిగణించి పన్ను లెక్కిస్తారు. దీంతో పన్ను మినహాయింపుల పరిధి పెరగడంతో పాటు, కుటుంబ స్థాయిలో పన్ను భారం కొంత మేర తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
భారతదేశంలో ఉమ్మడి పన్ను విధానం ఇప్పటివరకు అమల్లోకి రాలేదు. అయితే అమెరికా, జర్మనీ, పోర్చుగల్ వంటి పలు దేశాల్లో ఈ విధానం ఇప్పటికే అమలులో ఉంది. అక్కడ మొత్తం కుటుంబాన్ని ఒకే ఆర్థిక యూనిట్గా పరిగణించి పన్ను లెక్కిస్తారు. వ్యక్తిగతంగా కాకుండా కుటుంబ స్థాయిలో పన్ను భారం పంచుకోవడం వల్ల సమానత్వం పెరుగుతుందని ఆ దేశాల అనుభవం చెబుతోంది. అదే తరహాలో భారత్లో కూడా ఈ విధానాన్ని అమలు చేస్తే పన్ను వ్యవస్థ మరింత న్యాయసమ్మతంగా మారుతుందన్న అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
అయితే ఉమ్మడి పన్ను విధానం అన్ని కుటుంబాలకు లాభదాయకం కాదన్న వాదన కూడా వినిపిస్తోంది. భార్యాభర్తలిద్దరూ సమాన స్థాయిలో ఆదాయం ఆర్జించే కుటుంబాల్లో, వారి కలిపిన ఆదాయం అధిక పన్ను స్లాబ్లోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు, భార్యాభర్తలిద్దరూ ఒక్కొక్కరు రూ.10 లక్షలు సంపాదిస్తే, వారి మొత్తం ఆదాయం రూ.20 లక్షలుగా లెక్కించి అధిక పన్ను రేటు వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ కారణంగానే ఉమ్మడి పన్ను విధానాన్ని పూర్తిగా తప్పనిసరిగా కాకుండా ఐచ్ఛికంగా అమలు చేయాలని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. వ్యక్తిగత పన్ను విధానాన్ని కొనసాగించాలా, లేక ఉమ్మడి పన్ను విధానాన్ని ఎంచుకోవాలా అన్న నిర్ణయం పన్ను చెల్లింపుదారులపై వదిలితేనే అన్ని వర్గాలకు న్యాయం జరుగుతుందన్న అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. బడ్జెట్–2026లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ అంశంపై ఏ నిర్ణయం తీసుకుంటుందన్నది ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా ఆసక్తికరంగా మారింది.
